Frictie: Ethiek in tijden van dataïsme

Voorpublicatie in De Groene Amsterdammer.

Excerpt in English @ Eurozine: Friction and the aesthetics of the smooth.

Lees het eerste deel van de inleiding bij Athenaeum.

Interview (en covergirl) in Het Financieele Dagblad.

Interview in de Tegenlicht-podcast Future Shock.

(Meer podcasts hier.)

Kijk terug: Frictie bij Tech for Society in De Zwijger.

‘Sublieme analyses’ … ‘must-read’ in de Volkskrant.

Lees de eerste recensie, die op 6 mei verscheen in Trouw.

Carel Peeters over Frictie in Vrij Nederland.

“Frictie: Ethiek in tijden van dataïsme” verder lezen

Sixty Minutes Back to the Future: The Pleasure of Friction, webinar on 24 Sept.

Please join me on September 24th, 8 pm, in exploring the pleasure of friction! All info on how to participate here: Back to the Future: The Pleasure of Friction

In the webinar ‘The Pleasure of Friction’ Miriam Rasch poses the question how we can resist an increasingly ‘frictionless’ society, filled with smart devices, communicative automation, and ubiquitous surveillance. Moreover, is it possible to do so in a joyful way? If we want to change something in our dealings with technology, it will help if the alternatives have something pleasurable to offer. What can we learn from writers and philosophers from the past and present about maintaining a positive outlook on friction

Philosophers that will be discussed:

1. Simone de Beauvoir put friction and failure at the heart of her ethics, with the added note that this gives not only excruciation but joy as well. (The Ethics of Ambiguity)

2. Timothy Morton writes about how to change our lives in the face of climate catastrophe , points to the necessity of pleasure for such a change to be successful. (Being Ecological)

3. Roland Barthes tells us something about the pleasure of complexity, which challenges the one who encounters it all the way up to a state of bliss. (The Pleasure of the Text)

4. With their concept of the undercommons, Stefano Harney and Fred Moten present a view of what a joyful gathering beyond the notion of frictionlessness could look like.

Miriam Rasch is a researcher at the Institute of Network Cultures (Amsterdam University of Applied Sciences) and lecturer in the AUAS minor in Philosophy. She studied Literary Theory and Philosophy. She’s also a freelance critic writing about literature and philosophy and an essayist with an interest in the intersection of technology, philosophy, and literature. Her book on life in post-digital times, Zwemmen in de oceaan: Berichten uit een postdigitale wereld, was published in 2017 by De Bezige Bij. In 2018 Shadowbook: Writing Through the Digital 2014-2018 was released, which is an (open access) collection of experimental essays. In May 2020, Frictie: Ethiek in tijden van dataïsme, her book on data ethics and the possibilities of de-automation came out. Miriam Rasch is also a member of the Ethical Board of AUAS and of the Editorial Boards of De Nieuwe Garde, The Low Countries, and Eurozine.

Why a lecture on the topic ‘the pleasure of friction’ right now?

The ideal of frictionless design for an ultimately frictionless society leads to profoundly ethical questions. If technology decides for us what we think, want, and should do, the basis of ethical deliberation disappears. However, it is also understandable that these same technologies are cherished, as they allow us to stay in touch with loved ones, discover information and insights we would never have encountered otherwise, and just plainly make us Laugh Out Loud. And isn’t there rather too much friction online (and in the camera-observed streets), with increasing polarisation and a public debate that has grown into a perpetual loudness war? All the more reason to take a closer look at what friction could mean in a positive and pleasurable sense, and to re-establish the link between ethics, freedom  and friction.

Bespreking van De macht van niets doen van Jenny Odell

Of je de lockdown nu hebt doorgebracht met ‘niksen’ of met thuisonderwijs geven, zieken verzorgen, eindeloze rijen zoom-meetings uitzitten, of een combinatie daarvan, een ervaring van leegheid zal er vast ook deel van uit hebben gemaakt. Die collectieve ervaring geeft De macht van niets doen. Een radicaal verzet tegen de aandachtseconomie (vertaald door Menno Grootveld) een onvoorziene actualiteit – nadat het vorig jaar al een bestseller was geworden in de VS en op de lijst met favoriete boeken van Barack Obama belandde. Nu het land na de lockdown opnieuw op gang komt en de vraag of er nog iets te leren valt van de afgelopen maanden alweer lijkt te verstommen, wordt Jenny Odells pleidooi voor niets doen alleen maar urgenter.

Lees verder bij Athenaeum: Een pleidooi voor gegronde aandacht

Podcasts over Frictie

Ben je een podcast-liefhebber? Ik ben de afgelopen tijd in verschillende podcasts te gast geweest om te vertellen over Frictie. Je vindt ze in je podcast-app of hieronder:

Met Sander Pleij had ik een leuk gesprek voor zijn podcast MENS.

Ik was ook te gast in de interessante podcast van Tegenlicht, Future Shock.

And in English: a conversation with Réka Kinga Papp from Eurozine about my essay on data and de-automation, dataism and ethics in their podcast Gagarin.

An Evening with Timothy Morton (and me) @ STRP

Op 30 januari 2020 had ik de eer om te spreken bij STRP, ‘in het voorprogramma van’ Timothy Morton zoals ik dat maar noem. Een fantastische avond, als een achtbaan voor de geest en voor het gevoel, want Morton blijkt iemand te zijn die een positieve vibe uitstraalt zoals ik dat nog niet eerder heb ervaren. Hieronder plaats ik alsnog de tekst die ik die avond uitsprak.

PS: here you can read the essay that Morton presented the following day at de Dépendance in Rotterdam, and which was published by Eurozine.

Photo: Boudewijn Bollmann

Tonight we are here under the heading of the post-anthropocene, which I want to make a bit more tangible by talking about fun, about the future, and about friction. The three f’s. Apparently, I found out, next to Friday’s For Future – the climate school strike movement – there is also something called Fuck For Forest. For me however Fun, Future, Friction.

But first let me try to explain why I think I’m here. My topic of interest is the philosophy and ethics of technology and data, while I was born and bred in literary studies, just like Timothy Morton, if I’m correct. I try to delve up and question the presuppositions and convictions in the worldview that underlies the belief in the good of data. These presuppositions are not usually discussed themselves, but bring along a whole set of ethical norms and values that define how is thought and talked about data, by policy makers, the public, and techies themselves.

“An Evening with Timothy Morton (and me) @ STRP” verder lezen

Bespreking van Het internet is stuk, maar we kunnen het repareren van Marleen Stikker

Voor De lage landen schreef ik over Het internet is stuk, maar we kunnen het repareren van Marleen Stikker.

Marleen Stikkers alternatieve geschiedenis van het internet biedt inspiratie voor een digitale toekomst die wel rekening houdt met sociale en publieke waarden.

Het internet is inmiddels zo oud dat het jubilea viert. In 2019 was het vijftig jaar geleden dat ARPANET het licht zag, het eerste netwerk dat computers over een afstand met elkaar verbond. Het wereldwijde web, dat het internet toegankelijk maakte voor het brede publiek, is inmiddels zo’n 25 jaar oud. Het lijkt zowel kort als heel erg lang. Kort, omdat het ongelooflijk is hoe een technologie in de loop van een halve eeuw de hele wereld heeft getransformeerd. Lang, omdat de tijd van voor het internet daarmee tot de “midtwintigste eeuw” behoort, een tijd die het merendeel van de internetgebruikers niet bewust heeft meegemaakt.

Lees verder bij De lage landen: Het is tijd om onze digitale soevereiniteit op te eisen

Recensie Simone de Beauvoir, Een leven: Hoe De Beauvoir denker werd

Een kleine 35 jaar na haar dood staat Simone de Beauvoir weer volop in de belangstelling. Daar hoort ook een biografie bij die zo’n ‘grote naam’ weer inhoud geeft en laat zien waarin de uitzonderlijkheid van die ene mens schuilde, een uitzonderlijkheid die ook voor nieuwe generaties actueel wordt gemaakt. Dat is precies wat Kate Kirkpatrick doet in Simone de Beauvoir. Een leven (vertaald door Karl van Klaveren, Indra Nathoe en Michel Meynen). Een vlotte levensbeschrijving die De Beauvoir moeiteloos de 21ste eeuw in loodst.

Lees verder bij Athenaeum.

Frictie: Ethiek in tijden van dataïsme – online presentatie 6 mei 2020

Wees welkom bij de feestelijke online launch van Frictie: Ethiek in tijden van dataïsme op 6 mei 2020 om 17.00 uur. Ik ga in gesprek met Nikki Dekker en Dirk Vis over de vraag wat niet in data te vertalen is, onder de bezielende begeleiding van DIGIDOPAMINE (Harm Hofmans en Nadine Roestenburg). Luister, denk, chat en proost mee!

Bestel alvast een exemplaar bij de lokale boekhandel, bijvoorbeeld Athenaeum. Rotterdammers kunnen een gesigneerd exemplaar reserveren bij Van Gennep en dat ophalen of per fiets laten bezorgen. In de tussentijd luister je hier naar de bijbehorende Spotify-playlist en lees je hier een fragment 🙂

(Wees gerust, het boek is niet zo dik als het plaatje doet vermoeden.)

Tijdvensters: interview over tijd in de postdigitale wereld

Vorig jaar alweer werd ik geïnterviewd voor een videoserie van De Bedachtzamen – een collectief met een website vol verhalen, kunst en reflecties die tegenwicht bieden aan de hyper-geaccelereerde tijd waarin we leven. Ik was nog aan het bijkomen van mijn terugkeer uit het Van Doesburghuis – wat een bijzondere ervaring en confrontatie met het heersende tijdregime was gebleken.

Ik vertel over de naar mijn idee onterechte ophemeling van de verveling, over het ontwikkelen van een omgangsregeling met je smartphone, over de mogelijkheid om je autonomie te bewaren tegenover de eis van Totale Communicatie.

Nu is het eindelijk te bekijken. De sneeuw ligt nog, mijn haar zit in een (ongekamde, inmiddels weer aangegroeide) pony. Zo is het interview een voorbeeld van tijd nemen. Het thema tijd is zelf onverminderd tijdloos. In isolatie worden we er allemaal nog meer mee geconfronteerd dan gewoonlijk. Hoe verhoud je je tot tijd in een stille en tegelijk oorverdovende periode als deze? Vanuit het verstilde Doornburgh, herinnerend aan mijn zelf-isolatie in het Van Doesburghuis, nu de wereld in.

Tijdsvensters #2 – Miriam Rasch from Tijdsvensters on Vimeo.