Wilhelm Schmid – Sex-out. De seksuele impasse filosofisch beschouwd

cover‘Kan een door seks bezeten tijdperk tegelijkertijd vol zijn van lusteloosheid?’ vraagt de achterflap van Wilhelm Schmids Sex-out. De seksuele impasse filosofisch beschouwd (Sexout, uit het Duits vertaald door Willem Visser). In een bijzonder kwiek en je zou kunnen zeggen lustig betoog beantwoordt Schmidt deze vraag allereerst met ‘ja’ om vervolgens tien strategieën te geven om in lusteloze tijden de seks weer terug te veroveren.

Lees verder hieronder of op Athenaeum: Op de bedrand met Wilhelm Schmid “Wilhelm Schmid – Sex-out. De seksuele impasse filosofisch beschouwd” verder lezen

Vrijheid in de 21e eeuw. Over Wereldverbeteraars en Rusteloosheid

9789045030500-wereldverbeteraars-l-LQ-f rusteloosheid-ignaas-devisch-boek-cover-9789023494188

 

 

 

 

 

Deze week in De Groene Amsterdammer: een beschouwing van mijn hand over twee recente filosofische boeken, Wereldverbeteraars van Larissa MacFarquhar (vertaling van Strangers Drowning) en Rusteloosheid van Ignaas Devisch.

Wat die twee met elkaar te maken hebben? Ze relativeren de vrijheid en autonomie van het individu door te laten zien dat we vaak gewoon doen wat we niet laten kunnen, for better or for worse.

Lees online bij De Groene of op Blendle.

Voor en na Zizek

IMG_6288In april was ik te gast bij de G10 van de economie en filosofie, waar ik voorafgaand aan het optreden van Slavoj Zizek een lezing hield getiteld ‘Voor en na [vul in: naam van partner, land lichaamsdeel]. Een eer om het voorprogramma van Zizek te zijn. De lezing wordt waarschijnlijk binnenkort gepubliceerd; nadere informatie volgt.

Bureaucraten houd uw bacteriën bij u! Recensie van Bureaucratie is een inktvis, René ten Bos

bos-bureauIk wil deze bespreking van Bureaucratie is een inktvis van René ten Bos beginnen met een bekentenis. Het is altijd met enige schroom dat ik zeg dat ik projectmanager ben. Want dat doe ik, ik manage projecten. Wat voor projecten? Ach, wat doet dat ertoe: ik schrijf begrotingen in met formules doortimmerde Excel-sheets, verantwoordingen en evaluaties, vastgelegd in tientallen documenten, met honderden tussenkopjes en duizenden woorden. Die documenten hebben allemaal meerdere versies, worden gemaild, geprint, van map naar map verplaatst, tot het project afgelopen is en het dossier gearchiveerd wordt.

Lees verder hieronder of op Athenaeum: Bureaucraten houd uw bacteriën bij u! “Bureaucraten houd uw bacteriën bij u! Recensie van Bureaucratie is een inktvis, René ten Bos” verder lezen

Recensie: Paul Verhaeghe – Autoriteit. Geen genezing zonder revolutie

Verhaeghe - AutoriteitWie de diagnose leest die hoogleraar psychologie Paul Verhaeghe in Autoriteit voor Nederland en België stelt, moet wel somber worden: autoriteit werkt niet meer, waardoor we allemaal stuurloos rondzwalken. Onderwijs, zorg, politiek, (geestelijke) gezondheid: op alle vlakken is er iets goed mis. Gelukkig blijft het niet bij die diagnose. Verhaeghe schetst ook de contouren van een oplossing. Maar eerst hebben we een echte revolutie nodig, en hoe die eruit ziet weet niemand.

Lees verder hieronder of op Athenaeum: Geen genezing zonder revolutie, over Paul Verhaeghe – Autoriteit “Recensie: Paul Verhaeghe – Autoriteit. Geen genezing zonder revolutie” verder lezen

Recensie Byung-Chul Han – Psychopolitiek: Een ‘vrije’ wereld?

indexDe filosoof Byung-Chul Han, van Koreaanse komaf maar al jaren in Duitsland wonend, is een van velen die zich kritisch uitlaten over digitalisering en de neoliberale ideologie die het internet kapitaliseert. Tegelijk is hij een van de weinigen die dat doet in een diepgravende analyse die persoonlijk ongenoegen met de Facebookwereld ontstijgt en leidt tot een omvattende kritiek van de hedendaagse maatschappij. Een denker met één verhaal dat hij steeds weer herhaalt, als in een caleidoscoop, tot je ervan overtuigd bent: we leven in een digitaal panopticum en de bewakers zijn we zelf.

Lees hieronder verder over Psychopolitiek. Neoliberalisme en de nieuwe machtstechnieken of kijk bij Athenaeum: Omvattende kritiek op onze ‘vrije’ wereld “Recensie Byung-Chul Han – Psychopolitiek: Een ‘vrije’ wereld?” verder lezen

Een kiem van een antwoord op René Gudes optimisme in Sterven is doodeenvoudig. Iedereen kan het

gudeRené Gude, Denker des Vaderlands, leeft al een jaar ‘in reservetijd’. Hoe gaat een filosoof om met de wetenschap dat hij binnen afzienbare tijd zal sterven? We leerden Gude eerder al kennen als iemand met een stoïcijnse opgewektheid die zeker in zijn conditie bewonderenswaardig is. In de gesprekken die Wim Brands met hem voerde en die zijn uitgebracht onder de titel Sterven is doodeenvoudig. Iedereen kan het zoeken zij naar de bredere significantie van die opgewektheid.

Lees verder hieronder of bij Athenaeum: Een kiem van een antwoord op René Gudes optimisme “Een kiem van een antwoord op René Gudes optimisme in Sterven is doodeenvoudig. Iedereen kan het” verder lezen

Nieuw realisme en eenhoorns. Over Markus Gabriel – Waarom de wereld niet bestaat

indexStel, je bent een academische filosoof die al jaren met de uiterste nauwkeurigheid Hegel of Kant probeert te doorgronden, en je moet publiceren en je moet maatschappelijk relevant zijn. Dan wordt een blonde dertig-minner hoogleraar in Bonn, om een paar jaar later een boek te schrijven tegen de metafysica, tegen het idealisme, maar voor het grote gebaar en De Mens. Hij mag op alle filosofiefestivals optreden, het boek wordt vertaald en er volgt een book tour waar hij het publiek inpakt met zijn charme en brille.

Lees verder hieronder of op Athenaeum: Het zit allemaal in ons hoofd “Nieuw realisme en eenhoorns. Over Markus Gabriel – Waarom de wereld niet bestaat” verder lezen

G8 van de filosofie? Of een full on publieksevenement?

fotoVerschenen bij Institute of Network Cultures weblog

‘Waarom laten we het nadenken over onze toekomstige samenleving over aan politici? Waarom bestaat er geen serieuze internationale top voor intellectuelen?’ Met die inzet vond 18 april de ‘G8 van de filosofie’ plaats in de Beurs van Berlage in Amsterdam. Zygmund Bauman, Peter Sloterdijk, Aziz Al-Azmeh, Benjamin Barber, Damon Young, John Gray, Markus Gabriel en Sophie Oluwole (Chantal Mouffe was er helaas niet) kwamen samen met tal van Nederlandse filosofen en zo’n duizend man publiek. Maar is dat ook meteen een ‘serieuze internationale top voor intellectuelen’? Nee, het was een full on publieksevenement.

Filosofen zijn er natuurlijk niet om wereldproblemen op te lossen, maar kunnen wel een rol spelen in het verhelderen van belangrijke vragen. Wat zijn de filosofische implicaties van het armoedeprobleem, van klimaatverandering, culturele conflicten en privacy, om maar een paar van de thema’s te noemen die aan de orde kwamen. Filosofen kunnen daarnaast bepaalde zaken agenderen: de ethiek van (toekomstige) robots, autonomie die in het democratisch bestel onder druk staat, et cetera. In de aanloop naar de G8 gebeurde dit dan ook uitvoerig in diverse media – hoewel eerder journalisten daarvoor verantwoordelijk zijn en niet de filosofen zelf, die lieten zich interviewen of zagen hun boeken besproken worden.

Interessant materiaal, en goed dat de actuele filosofie zo in de spotlight komt te staan. Op de avond zelf werd het echter al gauw duidelijk dat dit een filosofisch event voor het algemene publiek was. Net als de media coverage bestond de avond uit een aaneenschakeling van interviews met of lezingen van de filosofen over zijn of haar werk en discussies onder leiding van een moderator die ‘de stem van de leek’ vertegenwoordigt. Waar waren de filosofische gesprekken waarin stappen worden gezet voorbij het eigen denken? Waarin de basis die er is (boeken, interviews en artikelen) de inzet vormt voor nieuwe inzichten? Dat is toch wat een ‘top’ zou moeten betekenen? Pittige discussies waarin deze intellectuelen het vuur na aan de schenen wordt gelegd – door elkaar of door gesprekleiders die niet in de eerste plaats het publiek voor ogen hebben maar de agenda van de ‘toekomstige samenleving’.

Het leek alsof meer nog dan anders het niveau van de gesprekken voortdurend naar beneden werd getrokken door de vraag ‘maar wat kan ik dan zelf doen in mijn dagelijks leven?’ Terecht merkten zowel Peter Sloterdijk als Marli Huijer (los van elkaar) op dat het niet gaat om jouw individuele ongemakjes, maar om de filosofische vraag – het wereldprobleem om het maar zo te noemen. Het is al tijden de grote discussie binnen de filosofie: hoe ver mag je gaan met populariseren? Ik juich het toe dat de filosofie de laatste jaren uit de academie is getreden en dat zoveel mensen lezen, schrijven en discussiëren over filosofische vragen op een toegankelijk niveau. Dat hoeft ook niet ten koste te gaan van inhoud, diepgang, of hoe je het maar wil noemen. Op tv is het misschien van belang om te vragen wat al die abstracte woorden nu in een zin of twee betekenen voor ‘de kijker thuis’. Een talkshow is dan ook een vluchtig medium – er is geen tijd om op de zaken door te vragen en er is ook geen tijd voor een diepgravende voorbereiding.

Terzijde – daar ligt denk ik een groot probleem: toegankelijke, ‘gepopulariseerde’ filosofie lijkt zo vaak haastwerk. Terwijl complexe vraagstukken best zinvol en begrijpelijk gebracht kunnen worden, als er maar tijd en aandacht aan wordt besteed. Dat verdient de filosofie, waarin het toch gaat om steeds weer bevragen wat er staat, wat er gezegd wordt. Academische en populaire filosofie vormen in het beste geval helemaal geen tegenstelling. De voor de Socrates-beker genomineerde boeken voor beste filosofiewerk van het jaar laten dat zien, zij weten als het goed is die tegenstelling achter zich te laten. Inhoudelijke kracht en een aantrekkelijke vorm kunnen hand in hand gaan, als beide maar evenveel aandacht krijgen. Nee, als beide maar veel aandacht krijgen.

Op een bijeenkomst zoals deze Filosofienacht, waar zoveel voorbereiding en denkwerk in zit, dat is duidelijk, mag de bezoeker wel iets meer uitgedaagd worden. Duizend bezoekers, dat is veel, maar nog steeds een zeer selecte club die je niet hoeft te onderschatten. Het was mooi om te zien dat er zoveel jonge mensen waren, die – zoals iemand op Twitter opmerkte – zonder probleem drie kwartier aandachtig luisterden naar een discussie in het Engels over, bijvoorbeeld, ‘distraction‘. De ambitieuze doelstelling die de ‘Filosofen-G8’ zich stelt als ‘serieuze internationale top voor intellectuelen’, zou ook moeten betekenen dat de filosofen zelf uitgedaagd worden, meer nog: elkaar uitdagen. Het was internationaal, er waren intellectuelen, het ging over de toekomstige samenleving. Nu nog iets serieuzer graag.

Recensie Joke J. Hermsen – Kairos. Een nieuwe bevlogenheid

KairosWat hebben de Weggeefwinkel, het metamodernisme en Rotterdam Vakmanstad met elkaar gemeen? Ze figureren alle drie in het abecedarium dat filosoof Joke J. Hermsen presenteert als afsluiting van haar nieuwe essaybundel Kairos: Een nieuwe bevlogenheid.

Deze week in De Groene Amsterdammer, mijn recensie van Joke J. Hermsen – Kairos. Een nieuwe bevlogenheid. In het papieren blad of online achter de inlog: Een nieuw begin.