Verschenen: Handboek voor een Optimistisch leven

Schermafbeelding 2016-07-09 om 17.55.53Het Handboek voor een Optimistisch leven is verschenen! Ik heb er met heel veel plezier aan meegewerkt als redacteur. Ook is er een essay van mij opgenomen (‘Ode aan het zwart’).

Het is een boek zoals je dat zelden ziet, met verhalen, essays, gedichten en werkelijk fenomenale beelden daarbij.

Je vindt het in de boekwinkel (bijvoorbeeld hier) of in de Optimist-winkel.

Koop dat boek!

De stront en het kwaad: Vrouw, deel VI van Karl Ove Knausgård – Mijn strijd

coverLees hier mijn recensie van Vrouw van Karl Ove Knausgård: Knausgårds stront en het kwaad

Veel lezers zullen al iets over Vrouw, het zesde, laatste deel van Karl Ove Knausgårds Mijn strijd, hebben gehoord voordat het in Nederlandse vertaling verscheen. Dat het zou gaan over de ontvangst van het eerste deel, Vader, over de weerslag daarvan op zijn manisch-depressieve vrouw, en dat Knausgård zou aankondigen te stoppen met schrijven. De laatste zin was al berucht en besproken en is nu dan ook eindelijk écht vertaald (helaas is net in deze cruciale zin een zetfout geslopen): ‘Daarna nemen we de trein naar Malmö, stappen in de auto en rijden we naar huis, en die hele rit zal ik genieten, echt genieten, van het idee dat ik geen schrijver meer ben.’ “De stront en het kwaad: Vrouw, deel VI van Karl Ove Knausgård – Mijn strijd” verder lezen

Mijn jaaroverzicht in boeken

Schermafbeelding 2015-12-31 om 12.59.36

Het was een chaotisch leesjaar voor mij. Zelfs het maken van het overzicht nu, op dit moment, is een chaotische aangelegenheid. Tussen de bedrijven door, in alle haast nog wat titels toevoegend aan Bookpedia, waarin ik al jarenlang bijhoud wat ik heb gelezen en wanneer en hoe goed of slecht ik het vond, heen en weer stappend voor mijn kast en scrollend in telefoon en iPad. Ik heb mijn systeem laten verpieteren en iedereen weet dat een verpieterd systeem géén systeem is.

Dat heeft verschillende oorzaken, die verder geen excuus zijn. Het lezen van e-boeken maakt wat je leest minder zichtbaar – ik las er volgens Bookpedia 14 van. Daarnaast heb ik heel veel boeken niet uitgelezen – zet je die wel of niet in je systeem? Ik moet van mezelf altijd tot een kwart van het boek lezen (zo’n relatieve regel werkt heel goed), als ik dan niet verder lees, heeft dat een reden, en alles met een reden mag in het systeem. Maar nu zijn er ook gratis eerste hoofdstukken te downloaden, losse essays, korte verhalen, literaire tijdschriften die weer gevolgd moeten worden, om nog niet te spreken van m’n Instapaper-app met ruim 500 ongelezen fantastische stukken…

Nou, zo dus.

Gelukkig was mijn voornemen vorig jaar: minder boeken lezen. Dat is gelukt. Aandachtiger lezen, echter? Ik heb mijn best gedaan, maar ik vrees dat het niet altijd ervan gekomen is. Here we go.

51 boeken noteerde ik in 2015, waarvan ik er maar 34 heb uitgelezen, er nog in 6 bezig ben (tja), de rest: niet uitgelezen, of in sommige gevallen iets aardiger gezegd: deels gelezen.

De beste boeken die ik las verschenen niet in 2015:
Dagen van verlating van Elena Ferrante
Moby Dick (eindelijk!) van Herman Melville (download ook de briljante app OMBY, of het nu gelezen hebt of niet)
Malina van Ingeborg Bachmann
Psychopolitiek van Byung-Chul Han

Als het gaat om aandachtig lezen… het laatste deel van Mijn strijd van Karl Ove Knausgård begon ik al vorig jaar te lezen in het Deens, 1300 pagina’s heb ik eerst wat worstelend maar vervolgens weer op z’n Knausgårdiaans verslonden in een taal die ik officieel nooit heb leren lezen. Ben ik trots op. En interessant om te bemerken: door de steeds terugkerende woorden die je wel móét opzoeken in het woordenboek, krijg je een vrij nauwkeurig beeld van de thematiek (denk: schaamte, vertrouwen, veiligheid).

Verdere aanraders uit 2015:
De kat van Takashi Hiraide (categorie vertaald)
Satin Island van Tom McCarthy (Engels)
Bureaucratie is een inktvis van René ten Bos (filosofie)
Dood werk (de titel alleen al!) van Maarten van der Graaff (poëzie)

Ik heb vrijwel geen Nederlandse literatuur gelezen dit jaar (ja! ik herinner me nu dat ik die fantastische vergeten roman herlas, Celly: Lessen in Charleston van Constant van Wessem). Wel veel stukjes Roland Barthes. En als ik dringend rust nodig heb, ligt naast mijn bed het Dagboek van de gebroeders De Goncourt klaar, werkelijk het meest ontspannende boek dat ik ken.

PS: vergeet ook niet elk jaar een Sebald te lezen (misschien toch weer het allerbeste dit jaar, met Bier met Boeken kozen we nu Austerlitz). En voor alles wat is besproken in de Keldercast (die niet meer is…) zie hier.

Mijn voornemens voor 2016 zijn niet zo origineel, want aandachtiger lezen wil ik nog steeds. Herlezen is daar een onderdeel van. Misschien waag ik me weer aan Proust of Dostojevski, ik heb wel behoefte aan zo’n opgave, parallel aan de aanhoudende zoektocht naar nieuwe literatuur die het leven nú weerspiegelt – en dan bedoel ik vooral: leven en schrijven in tijden van het web. Die zoektocht levert minder op dan ik zou willen. Satin Island is echt een roman die alleen nu geschreven had kunnen worden. How Should a Person Be van Sheila Heti ook. Dood werk van Maarten van der Graaff is poëzie die gebruik maakt van vormelementen van internet, heel goed. Ik wil meer van dat soort dingen lezen. Maar je moet je dan door zoveel niet-zo-goeds heen worstelen, dat een megaklassieker daar wel bij gelezen zou moeten worden.

En schrijven. Dat is het voornemen én de opgave (en zoektocht en worsteling) in 2016. Schrijven, schrijven, schrijven.

Keldercast #13: Onbekende bestemmingen met Kapuscinski, Selasi en Mauss

De laatste uitzending voor de zomerstop gaat, met alle vakantieplannen in het verschiet, over ‘onbekende bestemmingen’.

Meer dan anders zijn we voor de podcast op zoek gegaan naar boeken die nieuwe werelden ontsluiten, boeken waarin de hoofdpersonen de hele aardbol afreizen en erachter proberen te komen waarom vreemde volkeren doen wat ze doen. We vonden boeken van een Poolse buitenlandcorrespondent (Emy over Frank Westerman (red.) – De draagbare Kapuściński), een Brits-Amerikaans-Nigeriaans-Ghanese debutant (Nikki over Taiye Selasi – Ghana must go), en een Franse antropoloog (ik over Marcel Mauss – Essay over de gift). Verder keken we heel even rond in de wereld van de Britse bankiers, academici in de popcultuur en Chinese dichters.

Luister de Keldercast op hard//hoofd:

Screen Shot 2015-06-24 at 14.26.58

Revolutie! Keldercast #12: Onderworpen van Houellebecq, Mona Eltahawy en The Hunger Games

In De Keldercast praten Miriam Rasch, Nikki Dekker en Emy Koopman vanuit een kelderstudio over recente en minder recente literatuur. Deze maand sluit de Keldercast aan bij de onderbuikgevoelens die zeggen dat het roer om moet. Genoeg is genoeg. Het is tijd voor een revolutie!

Vorige keer besprak Miriam al kort de kritiek van de Koreaanse filosoof Byung-Chul Han op neoliberalisme en het rendementsdenken, deze keer gaat het over andere revoluties. Miriam, Nikki en Emy hebben het over de geruisloze revolutie in de nieuwe roman van Michel Houellebecq, waarom het Midden-Oosten een seksuele revolutie nodig heeft en hoe je een revolutie vormgeeft volgens young adult fiction.

Klik om te luisteren op hard//hoofd!

Screen Shot 2015-05-27 at 16.50.13

Keldercast #11: Vrouwen en kunst, met Lena Andersson, Miranda July en Janet Malcolm

Het kwam al kort aan de orde in eerdere afleveringen van de Keldercast: het grote aantal kunstenaars dat optreedt in recente romans. Reden genoeg om een hele aflevering te wijden aan het thema kunst. Luister op hard//hoofd naar een gesprek over De eerste foute man van Miranda July, Onbetamelijk gedrag van Lena Andersson en Forty-one false starts van Janet Malcolm (oftewel: over ongemakkelijke seks, het genie als klootzak en cynische kunstliefhebbers).

Schermafbeelding 2015-04-18 om 11.35.04

 

 

 

Keldercast #10 over waanzin in de literatuur

Voor het eerst op hard//hoofd en voor het eerst met drie verschillende boeken! In het kader van de Boekenweek kozen Emy, Nikki en ik voor boeken over de waanzin: Jan Foudraine – Wie is van hout… Een gang door de psychiatrie (1971), Ingeborg Bachmann – Malina en Brullen van Marie Kessels. Daarnaast natuurlijk tips en een cameo voor Zlatan Ibrahimovic.

Klik op het plaatje om te luisteren.

Schermafbeelding 2015-03-08 om 19.53.57

 

 

 

Het experiment lijkt maar half af. Keldercast #9: Eimear McBride, Een meisje is maar half af

Deze maand buigt de Keldercast zich over een veelbesproken debuut. Eimear McBride schreef Een meisje is maar half af (A Girl is a Half-Formed Thing) in een half jaar, maar niemand wilde het hebben, en het lag negen jaar op de plank. Toen het uiteindelijk uitkwam, won het twee grote prijzen en kreeg vele lovende recensies. Maar Miriam en Nikki zijn nog niet zo snel overtuigd; is het wel zo experimenteel? En moet het nou allemaal zo zwaar? Van de (honderd jaar oude) taalvernieuwing van James Joyce tot de drang om te zondigen – de Keldercast zoekt het tot op de bodem uit.

En dan de tips voor deze maand. Emy kan er geen genoeg van krijgen en tipt een ander Iers boek over religie, Miriam laat vast wat los over de nieuwe Knausgård en Nikki haalt een groot datavisualisatieprentenboek tevoorschijn.

Beste boeken 2014: over kwantiteit en kwaliteit

Schermafbeelding 2014-12-26 om 22.28.29Eerst de kwantiteit, dan de kwaliteit:

Aantal gelezen boeken: 46 uitgelezen, 5 boeken deels gelezen (denk: enkele essays uit een bundel), 3 boeken niet uitgelezen (degene die nog op het nachtkastje liggen – soms al maanden – niet meegerekend, evenmin als de boeken waar ik nog in bezig ben, zoals Ulysses, al maanden)

Aantal boeken daarvan verschenen 2014: 27 – hierbij gerekend zijn echter ook nieuwe vertalingen, zoals bijvoorbeeld van De Thibaults. Ik las 20 boeken die in 2014 voor het eerst verschenen. Te veel?

Gemiddeld aantal sterren voor alle gelezen boeken in 2014: 3,2
Gemiddeld aantal sterren voor boeken uit 2014: 3,05
(Ja, te veel dus.)
Aantal boeken met vier sterren: 15
Vijf sterren: 3
Eén ster: 2
Aantal Nederlandse romans: 8
Aantal Bier met Boeken-boeken: 7

2014 was jaar van de Keldercast (check onze Tumblr), de podcast over literatuur die ik samen met Nikki Dekker en Emy Koopman (bijna) maandelijks opneem. Dat begon in januari met Haruki Murakami – De pelgrimsjaren van de kleurloze Tsukuru Tazaki en onlangs kwam de achtste editie online, over Simone de Beauvoir. In de zomer deden we twee korte podcasts met onze tips voor de vakantie. Alles te vinden onder Keldercast.

Over die roman van Murakami schreef ik ook voor De Gids, gekoppeld met twee boeken die hoog in mijn lijst eindigen: F van Daniel Kehlmann (alweer uit 2013, doch vijf sterren) en De gewichtslozen van Valeria Luiselli. Lees het stuk hier: Leven na de dood. Een ander boek dat vijf sterren van me kreeg was het genoemde De Thibaults van Roger Martin du Gard – het vervolg verschijnt in 2015.

2014 was ook het jaar van de kunstenaarsromans. Van het fantastische Nederlandse debuut De consequenties van Niña Weijers dat zo in het Gids-stuk had gepast met haar fascinaties voor irrationele betekenisstrategieën, via Keldercast-boek How to be both van Ali Smith (niet kapot van) naar een van de beste boeken van dit jaar: The Blazing World van Siri Hustvedt. In een haast ouderwetse collage-vertelling van dagboekfragmenten, interviews en krantenartikelen laat Hustvedt een volkomen eigenzinnige, moderne vrouw tot leven komen. Een oudere vrouw die tegelijk man is, kunstenares, moeder, minnares, filosoof, pathologische leugenaar, grappig en verschrikkelijk irritant en wier einde tranen in mijn ogen bracht. Vijf sterren. Grote tegenvaller vond ik Rachel Kushner met Flamethrowers (De vlammenwerpers) – als we hem niet hadden besproken in de Keldercast had ik het boek onuitgelezen in mijn iPad laten verstoffen.

De kunstenaars bewogen zich weer veel in Brooklyn, New York. Ik heb genoten van Ben Lerners 10:04 dat zich daar ook afspeelt (net als The Flamethrowers en The Blazing World en waar trouwens ook Luiselli woont) maar ben nu wel weer even klaar met de brooding Brooklyn’ers. Ik hoop ook van harte dat de blik van veel (vooral jonge) Nederlandse critici het komende jaar wat verruimd wordt. Wat een armoe is het soms als je kijkt naar waar de aandacht naartoe gaat: die paar vierkante kilometers New York outshinen de rest van de wereld, precies zoals die New Yorkers zelf ook denken dat het hoort. (Ben Lerner had trouwens een primeur: het eerste boek dat ik van begin tot eind op mijn telefoon heb gelezen!)

Ik las dit jaar maar weinig filosofie en non-fictie (wel, zoals iedereen, veel essays), en wat ik las deed me weinig. (Kijk onder het kopje Filosofie voor de recensies.) Het boek van Glenn Greenwald over de Snowden-onthullingen blijft een must-read (zie De afluisterstaat). Over Byung Chul-Han schreef ik nu juist niet, terwijl zijn De vermoeide samenleving absoluut de moeite waard is. Een vrij pessimistische blik op de door en door transparante, vercommercialiseerde en pornografische maatschappij waarbinnen de praktijken van de NSA die Greenwald beschrijft zich kunnen afspelen. Verder las ik veel kortere stukken uit boeken, op de iPad, en tientallen, zo niet honderden artikelen online. (Een van de beste daarvan hier.)

Op het moment ben ik het laatste deel van Karl Ove Knausgårds Mijn strijd aan het lezen in het Deens (het boek telt 1300 bladzijden, vandaar dat ik ook nu al deze jaarlijst durf te publiceren; volgend najaar komt de Nederlandse vertaling uit). Naar aanleiding van de vertaling van het vijfde, eennalaatste deel, Schrijver, schreef ik voor Athenaeum verder aan mijn poging te begrijpen wat deze roman zo geweldig goed maakt: Dit is een mens. Wie ook zin heeft in andere talen: al sinds het eind van de zomer ben ik verslaafd aan Duolingo, een (gratis) app waarmee je taallesjes kunt doen. Ik leer Duits en Frans – op de middelbare school kon dat immers ook gewoon tegelijk. Het kost tijd, veel tijd – door de verslavende werking al gauw drie kwartier per dag – maar tja, taal is ook lezen toch?

Mijn goede voornemen van vorig jaar – meer vrouwelijke schrijvers lezen – is gelukt. Voor dit jaar is het, al klinkt het gek, dat ik minder boeken wil lezen. Maar ik wil niet minder tijd besteden aan lezen. Minder lezen betekent dus aandachtiger lezen. Daarnaast hoop ik me verder te verdiepen in literatuur en schrijven op het web. En daar mijn eigen woorden aan toe te voegen, in welke vorm dat ook mag zijn.

Fools in love in Keldercast #8: Simone de Beauvoir – Misverstand in Moskou

>> Check ook www.literairepodcast.nl en abonneer je op de nieuwsbrief door rechtsboven in het scherm op Newsletter te klikken! << In de donkere dagen voor kerstmis kruipt de Keldercast met een ‘herontdekte’ klassieker op de bank. Misverstand in Moskou, een novelle van beroemd schrijver, filosoof en feminist De Beauvoir, is in haar tijd nooit uitgegeven, maar nu alsnog op de markt gebracht. Terecht? Miriam, Emy en Nikki zijn het er niet helemaal over eens.

Een discussie die banaliteiten tegenover kleine waarheden plaatst, en liefdesperikelen tegenover gezeur. Ook blikt ieder terug op een ander boek dat ze van De Beauvoir heeft gelezen, van De tweede sekse, via Niemand is onsterfelijk tot Een zachte dood.

Maar hoe je kerstvakantie door te komen? Terwijl Emy een boek zo groot als een monopolyspel op tafel legt, tipt Nikki een spannend en duister boek en leert Miriam Adriaan van Dis op een nieuwe manier kennen.