Berlijn was al jarenlang hip, maar nu wordt Berlijn hot. Opeens is het Berlijn wat de klok slaat. Daar is een duidelijke reden voor aan te wijzen: dit jaar, op 9 november, is het twintig jaar geleden dat de Muur Viel. Hoewel dat dus pas op 9 november echt aan de orde is, wordt het publiek nu alvast warm gemaakt.

Op het moment dat NRC Handelsblad een spread wijdt aan de scene van elektronische muziek en de Berlijnse underground, is dat natuurlijk hét teken dat van underground geen sprake meer is. Alle dj's die zich hebben laten interviewen en die Berlijn roemen om de lage huurprijzen en de non-existente sluitingstijden - iedereen blijft gewoon doorfeesten omdat toch niemand een baan heeft om 's ochtends naartoe te gaan - die dj's zullen zich binnenkort wel achter de oren krabben als de yuppen hun pakhuizen overnemen. Zo gaat dat immers: hip, goedkoop en underground wordt opgepikt door de massa en verandert dan vanzelf in hot, duur en krantenartikelenmateriaal.

Berlijn kwam ook naar me toe in de vorm van een roman, Wolken boven Berlijn van Chloe Aridjis. Mooi debuut, sfeervol en origineel, alleen lijdt het een klein beetje aan de debutantenziekte: Aridjis wil alles afronden, geeft de lezer een enigszins goed einde, met een verantwoord melancholieke ondertoon. De roman is een van de eerste van een ongetwijfeld enorme stroom boeken over Berlijn die dit jaar de markt zal gaan overstromen. In die zin is het op tijd uitgegeven, net iets vóór de grote massa. Zelf nog hip en underground, maar ook al deel van 'hot en massamedia'.

Gek genoeg kreeg ik dit boek in handen met de kwalificatie early adopter erbij, precies het woord dat hier van toepassing is, zij het op iets anders dan waar het voor gebruikt werd (mij). Wat ben je als je een early adopter bent? Ik voelde me direct vereerd, maar vermoedde dat de benaming misschien niet geheel terecht was. Een early adopter is een trendsetter, iemand die overal vrij snel bij is maar niet als eerste, die hip en underground is, maar meegaat op de golf richting hot en massamedia. Een beetje zoals Wolken boven Berlijn dus.

Het beste is de bell curve te illustreren met Twitter, dat na het vliegtuigongeluk op Schiphol een sprong voorwaarts heeft gemaakt en nu in bezit is genomen door de early majority. Veel early adopters hebben de vervelende eigenschap om over zulke sprongen voorwaarts te klagen: als het grote publiek iets ontdekt, vinden zij er niks meer aan. Dan zijn ze zelf niet meer speciaal en modebewust, maar even boers als de rest van de wereld. (In de muziek is dit wijdverbreid: mensen die bands afschrijven omdat ze een hit scoren en daardoor een groot publiek krijgen. Zoals die zogenaamde fans die de Kings of Leon afzeiken omdat ze door hun hit 'Sex on Fire' allemaal nieuwe fans hebben gekregen. Je kunt een band toch ook het succes gunnen?)

Ik voorspel dat Berlijn het nieuws zal gaan beheersen, zoals je nu ook opeens overal over Twitter leest (voeg mij toe!). Wat opvalt is dat niet alleen hip en underground Berlijn nu aan de oppervlakte komt. De overkill aan camp over het voormalig Oostblok (hoogtepunt: Goodbye Lenin en zakenlui die met CCCP-trainingsjasjes rondliepen), voor de DDR ook wel Ostalgie genoemd, krijgt wat meer nuance. Camp en Ostalgie kunnen zomaar leiden tot zoete vergetelheid - begrijpen zakenlui wel waar CCCP voor stond? Willen ze ook op vakantie naar de Goelag? In het artikel in NRC zegt iemand ronduit dat de Muur hem belette te ademen. Ook in Wolken boven Berlijn geen plaats voor sentiment: het deel over de spookstations van de Berlijnse metro - waar de West-Berlijnse metro Oost-Berlijn doorkruiste - is het beste en beklemmendste van het boek. En er is niets Ostalgisch aan.

Studium Generale gaat ook meedoen aan de komende Berlijn-hype: in het najaar staat een programma over Berlijn en de Val van de Muur in de planning. Naast Ostalgie ook hier ruimte voor realisme. Ik heb er zin in. Lees in elk geval nu alvast het boek van Chloe Aridjis om in de stemming te komen, voordat de Berlijn moeheid - die ongetwijfeld nog gaat komen - toeslaat.

Op 8WEEKLY nu ook een recensie van mijn hand.

Lees meer over: Chloe Aridjis, Berlijn, Twitter, recensie, mode