De laatste aflevering van Zomergasten werd al op de avond zelf 'historische televisie' genoemd. Genoeg om over te puzzelen in elk geval. Vooral de parallellen tussen de aflevering met Erwin Olaf en die met Paul Verhoeven zetten me aan het denken. Er zijn veel lijnen tussen de twee te trekken, wat ook niet zo gek is: de een is regisseur en de ander fotograaf. Beiden gingen uitgebreid in op beelden en vormen. En op geweld. Dat laatste echter op twee heel verschillende manieren.

'Geweld is ordinair,' zei Erwin Olaf herhaaldelijk. Verhoeven zou daarop antwoorden (denk ik) dat geweld de waarheid is. Olaf was niet geïnteresseerd in de waarheid, het ging hem juist om fantasie. Reden waarom Olaf het verregaand gestileerde geweld van A Clockwork Orange niet erg vond. In die film staan beelden en vormen voorop - én de morele boodschap. Verhoeven gebruikte de fantasie en het beeld om geweld tot in het uiterste te verkennen. Olaf ging voor lieve dingen, het geweld moet eerder zo 'fantastisch' gestileerd zijn dat het uitgeschakeld wordt. Twee uitersten.


Lees verder

Tags: Erwin Olaf, Paul Verhoeven, Zomergasten, Jelle Brandt Corstius, geweld

Omdat ik op Lowlands was, had ik helaas de aflevering van Zomergasten met Paul Verhoeven gemist. Vooral vanwege mijn blogreeks zocht ik op wanneer de herhaling was. Daar ben ik heel blij mee, want ik vond het alsnog een zeer interessante aflevering waar ik echt iets van heb opgestoken. Vooral als het gaat om leren kijken naar beelden. Verhoeven kan als regisseur goed uitleggen waar je op moet letten.

Wat mij vooral is bijgebleven: het belang van beweging en herhaling. Nadat hij had gewezen op de beweging, zag ik in elk fragment een choreografie (zijn woord) van beweging. Alle beelden kwamen tot leven als kunstwerk. De herhaling heeft twee vormen, horizontaal en verticaal (mijn woorden). Horizontaal in het beeld zelf: de rijen soldaten, de rijen balletdansers, de rijen orkestleden, die met hun geometrische vormen doen denken aan een abstract schilderij. En verticaal door de tijd heen, als intertekstuele verwijzingen. Ik vond het leuk dat Verhoeven ook een kijkje in eigen keuken gaf door stukjes uit zijn eigen films te tonen. Daar kunnen niet veel gasten mee wegkomen.

Tel daarbij op dat het format van Zomergasten erop gericht is fragmenten met veel aandacht te bekijken, waar je anders meteen voorbij was gezapt, en dit was een drie uur durende cursus aandachtig kijken met oog op technische details. Dat het niet saai werd, komt door Paul Verhoeven, die vertelde over zijn angsten en nachtmerries. In hem zou het niet opkomen de vraag van Paulien Cornelisse te stellen - waar mensen bang voor waren vóór de tijd van film en tv (hoe langer je erover nadenkt, hoe dommer die opmerking wordt en hoe vervelender het feit dat zij Zomergast mocht zijn).

Vanavond is alweer de laatste aflevering van Zomergasten, dus ik zal niet langer doorgaan op die van vorige week. Vooral omdat ik iets anders heb dat goed aansluit bij Verhoeven: een filmpje naar aanleiding van een Studium Generale-reeks over visuele geletterdheid, vers van de renderingpers. Tien wetenschappers uit tien vakgebieden gaan in op de vraag wat een beeld is, wat er gebeurt bij het zien van een beeld, hoe het beeld in een context staat en of we kunnen leren kijken. De uitgeschreven tekst vind je eronder (klik lees verder).




_________________________________________________________________________________

Gerelateerde artikelen:

• Zomergasten: Jan Marijnissen en de explicateur
• Zomergasten: Maarten 't Hart en de eenzaamheid als deugd
• Zomergasten: Paulien Cornelisse, grappige dieren en Twin Peaks
• Zomergasten: Annet Malherbe, fascinaties en obsessie
• Sterrenkunde: wetenschap tussen science en fiction

Lees verder

Tags: Paul Verhoeven, Zomergasten, visuele geletterdheid, angst, intertekstualiteit

'Ik vind dat fascinerend.' Het klinkt als zo'n veelgebruikt cliché waar Paulien Cornelisse een aardig stukje over zou kunnen schrijven. 'Fascineeeeerend.' Of: 'Het is een van mijn fascinaties' - want een interessant persoon heeft geen hobby, maar meerdere fascinaties. Ik maak me er zelf ook met regelmaat schuldig aan, maar Annet Malherbe legde in Zomergasten legde wel heel veel nadruk op haar fascinaties die niet anders dan fascinaties waren. Voor volksdansen, eten, bergbeklimmen en pus.

Die fascinaties leverden een net niet memorabele avond op, hoewel ik me prima heb vermaakt. Fascinaties zijn namelijk vrijblijvend. Jelle Brandt Corstius versprak zich en legde daarmee de vinger op de zere plek: 'Vertel eens meer over dat bergbeklimmen, die obsessie van je.' Nee, nee! Geen obsessie, een fascinátie, verbeterde Malherbe.


Lees verder

Tags: Zomergasten, Annet Malherbe, fascinatie, obsessie

Ik heb me behoorlijk verveeld bij Zomergasten gisteren. Niet vanwege de fragmenten, die had Paulien Cornelisse goed gekozen. Alleen hadden de fragmenten op zichzelf volstaan, want veel interessante gedachten of ideeën wist ze er naar mijn mening niet aan toe te voegen. Dieren met mensenstemmen zijn grappig. Eens. Maar waarom is dat zo? Waarom lachen we om de gekleide dieren die ouwehoeren over clowns?

Om te beginnen zijn de dieren al grappig om te zien. Ook zonder geluid blijf je kijken. (Hoewel niet iedereen natuurlijk per definitie dieren grappig vindt.) Cornelisse vertelde hoe acteurs de uitdrukkingen van de beesten spelen. De dieren zijn dan ook grappig doordat ze zo menselijk zijn. Daar komen de converserende stemmen bij, die niet ingesproken zijn, maar daadwerkelijke gesprekken die zijn opgenomen. Ook het fragment met de badende makaken fascineert doordat de overeenkomst tussen mens en dier zo duidelijk is. Dat ontroert en maakt je aan het lachen.

De overeenkomst tussen mens en dier kan ook anders uitpakken. Cornelisse had haar Twin Peaks-plakboek meegenomen, een schriftje dat bol stond van de uitgeknipte artikelen en foto's. Om een plakboekje dat je op je vijftiende hebt samengesteld mee te nemen naar de Zomergastenstudio vergt enige moed, gaf Cornelisse toe. Ik kon het wel waarderen. Maar de vraag waarom ze het plakboek had gemaakt en bewaard en meegenomen bleef onbeantwoord. En waarom Twin Peaks?


Lees verder

Tags: Zomergasten, Paulien Cornelisse, Twin Peaks, angst, dieren

Waarom is eenzaamheid eigenlijk iets negatiefs? Maarten 't Hart vertelde in Zomergasten hoe hij als jongetje het liefst in zijn eentje boeken zat te lezen. Buitenspelen? Niks aan. Ook als puber en als jongvolwassene (en nog steeds) sloot hij zich liever op met een boek dan sociaal te moeten doen. Sociaal doen is echter heilig in onze maatschappij. Waarom eigenlijk? Waarom is het een probleem als je liever alleen bent?

Eenzaamheid als deugd: daar zou best wat meer aandacht voor mogen zijn. Jezelf kunnen vermaken is een heel handige vaardigheid die ook prettig is voor je omgeving. Eenzamen in de betekenis van Maarten 't Hart zijn geen sociale plakkers (je kent ze wel). In dat opzicht is het vreemd dat die omgeving er vaak zo'n probleem van maakt als iemand gewoon met rust gelaten wil worden.

Lees verder

Tags: Maarten 't Hart, Zomergasten, eenzaamheid, deugd, boekenwurm

Jan Marijnissen was de eerste Zomergast van dit seizoen, dat gepresenteerd wordt door Jelle Brandt Corstius. Er zal ongetwijfeld door anderen voldoende geschreven worden over de vermogens en onvermogens van zowel gast als presentator, daar ben ik niet voor nodig. (Volstaat te zeggen dat dit een van de weinige afleveringen is die ik helemaal af heb gekeken.) Ik ga liever wat verder in op een interessante rode draad die door de uitzending heen liep.

Meteen vanaf het begin sprak Marijnissen over zijn voorkeur voor explicateurs - iemand die de tijd neemt om dingen uit te leggen, zijn passie weet over te brengen en zo een brug bouwt tussen de kenner en het publiek. (Lees verder onder de video.)


Ik vind het een mooi streven om meer explicateurs aan het woord te laten. Dat sluit ook aan bij de doelstelling van Studium Generale: wetenschappers brengen hun kennis naar buiten voor een groot publiek en laten tegelijk (hopelijk) wat zien van hun persoonlijke drijfveren. Waarom doe je het werk dat je doet? Hoe kom je aan een passie voor het vak?

Lees verder

Tags: Zomergasten, Jelle Brandt Corstius, Jan Marijnissen, rolmodel, Studium Generale

Mannenkettingen zijn chick-magnets, schreef ik. Toch vond ik de mannen met kettingen van Alberta Cross niet erg sexy. Wat heeft dat alles met de klokkenluider van de Notre Dame te maken? De mannenkettingen, gemaakt van een leren veter en een haaientand, horen misschien vooral bij de jeugd. Bij van die lange slungels die in gedachten een kop kleiner zijn, door de werkelijkheid voorbij gespurt. Dus hangen ze een beetje voorover. Jongens met kettingen die voorovergebogen staan, met bolle schouders: zie daar die twee van Alberta Cross. Dat gold zeker voor de gitarist, gebogen over zijn instrument, wiens haar zelfs over het voorhoofd tot aan de kin hing, als een spiegelbeeld van de schouders, als een spiegelbeeld van Cousin It. Lees verder

Tags: America's Next Top Model, Alberta Cross, ketting

Naast Zomergasten heb je tegenwoordig ook Wintergasten. Leuk, van die programma’s die je aan het denken zetten over wat jij zou aanvragen als je uitgenodigd zou worden. Natuurlijk moet er iets bij zitten uit je vroegste jeugd. Een film of programma waar je niet alleen maar speciale herinneringen aan hebt, dat je niet alleen maar leuk vond of grappig, maar dat je wereldbeeld gevormd heeft en daarmee ook een beetje wie je bent. Lees verder

Tags: Tariq Ramadan, Joris Luyendijk, Wintergasten, Belle et Sébastien, doodstraf

Saleisha is America's Next Top Model! Mijn heimelijke genoegen is allang geen echt geheim meer, hoewel er soms nog een onwetende mee te shockeren is. Komt ie: het enige tv-programma dat ik volg is America's Next Top Model. En als dat niet draait, Hollands Next Top Model. En ik schaam me helemaal nergens voor. Lees verder

Tags: America's Next Top Model, Tyra Banks, Saleisha, Daphne Deckers, mode, reality