Naast Zomergasten heb je tegenwoordig ook Wintergasten. Leuk, van die programma’s die je aan het denken zetten over wat jij zou aanvragen als je uitgenodigd zou worden. Natuurlijk moet er iets bij zitten uit je vroegste jeugd. Een film of programma waar je niet alleen maar speciale herinneringen aan hebt, dat je niet alleen maar leuk vond of grappig, maar dat je wereldbeeld gevormd heeft en daarmee ook een beetje wie je bent.

Vanavond was Tariq Ramadan te gast. Ik heb het eerste deel gemist omdat Wintergasten nu eenmaal samenvalt met het nieuwe seizoen van America’s Next Top Model - je kunt een programmamanager ook niet echt kwalijk nemen dat hij die overlap niet gemeden heeft. Ramadan zit in de vreemde positie dat hij zowel wordt gezien als vooruitstrevend denker in het integratiedebat als weggezet wordt als een soort moslim-Wilders. Hier wil ik het echter hebben over het einde van het gesprek, naar aanleiding van het fragment uit de tv-serie Belle et Sébastien.

Ik ken zelf alleen de band Belle and Sebastian, die te zoet is naar mijn smaak. Zo’n band die iedereen prijst door te zeggen dat ze Beatlesliedjes maken. Nou, ik hou ook niet van de Beatles, dus dat klopt wel. En de naam klopt dus ook, want 'Belle et Sébastien’ handelt over een jongen, Sébastien, en zijn hond, Belle. Natuurlijk kan ik niet goed oordelen over een fragmentje van een minuut of drie, maar wat ik vooral interessant vond waren de antwoorden van Ramadan op de vragen van presentator Joris Luyendijk.

De serie representeerde voor Ramadan dé idyllische jeugdervaring; hij zag zichzelf weer met zijn hele familie in opperst geluk en grote saamhorigheid meeleven met de avonturen van een jongen met zijn hond. Dat zou hij nooit vergeten. Hij zei het en je zag het, de man straalde als een kind dat een nieuw autootje krijgt. Of een hond. Luyendijk viel het ook op: je houding verandert helemaal, zei hij verbaasd.

Wat zou je het stralende zesjarige jongetje meegeven als je hem nu iets kon zeggen? vroeg Luyendijk. Dat het leven niet zo makkelijk is als in de film. Dat het ook niet makkelijk wordt. Dat je maar gewoon je best moet doen. (Zou Ramadan dat ook in het integratiedebat zeggen?)

Het fragment begon. Een berglandschap, vrouwengezang, een heel schattig jongetje met een hond die tot aan zijn schouder kwam. Een in slaap sukkelende oma. En dan gebaart Sébastien naar de hond: kom mee, stil, we moeten ons verstoppen want ze gaan je doodmaken.

Klabam! Alsjeblieft met je idylle.

Wat zou het stralende zesjarige jongetje terugzeggen als hij het advies zou horen van zijn oudere ik? Niets, zei Ramadan, hij zou me niet begrijpen of geloven, maar wel uit respect glimlachen. Hij had natuurlijk moeten antwoorden dat zijn jongere ik had gezegd: 'Denk jij werkelijk dat het leven nu al makkelijk is? Wanneer ben je vergeten dat het leven al moeilijk is op je zesde? Honden worden afgemaakt, je moet je verstoppen in de bergen en je oma niet wakker maken als je wegloopt!’ Waar Ramadan eerst nog zeer genuanceerd en sympathiek had gesproken over zijn standpunt met betrekking tot de doodstraf, keek hij nu even wazig als Sébastien, die met zijn knuistjes in zijn slaapoogjes wreef.

Op de een of andere manier deed Ramadans antwoord me denken aan een artikel dat ik las over de afgelopen kerst in Amerika. Een recessiekerst. Wat bleek? Alle jonge mensen verlangden terug - niet naar vorig jaar toen ze nog voor gemiddeld vijfhonderd dollar cadeaus kregen, maar naar een tijd waarin het er niet toe deed wat je kreeg omdat je in opperst geluk en grote saamhorigheid met je ouders naar een oude kerstfilm keek. Zoals in de reclame van Mastercard: sommige dingen zijn onbetaalbaar.

Die jongeren hebben heimwee naar een soort kerst die ze nog nooit hebben meegemaakt. Net zomin als Ramadan als zesjarige de idylle van 'Belle et Sébastian’ zal hebben begrepen. Hier werd een hond ter dood veroordeeld. Waar was nu de 'reasonable doubt’ gebleven?

Ongetwijfeld loopt de serie goed af. Dat is het mooie van het geheugen, dat we ons tientallen jaren later alleen nog herinneren dat het uiteindelijk goed afloopt. Zodat we tegen ons jongere ik kunnen zeggen: denk maar niet dat het in het leven er ook zo aan toe gaat! Een wijze man / vrouw die tegen zijn zesjarige ik vol respect durft te glimlachen omdat hij er zelf ook niets van begrijpt.

Welk fragment zou jij aanvragen als je gast was bij Joris Luyendijk? Ik durf er wat om te verwedden dat de trauma’s op de loer liggen...

Lees meer over: Tariq Ramadan, Joris Luyendijk, Wintergasten, Belle et Sébastien, doodstraf