Tariq Ramadan werd, onder andere, gevormd door Belle et Sebastien, zo vertelde hij in Wintergasten. Ik zag in het fragment over de arme hond die moet vluchten omdat hij anders wordt afgemaakt iets heel anders dan de idylle die Ramadan beschreef. Afgelopen vrijdag hoorde ik Ramadan op de Nacht van de Filosofie en opeens begrijp ik dat kindje en die hond, die het paradijs vertegenwoordigen. Sommige mensen denken aan het paradijs als het paradijs, anderen zien altijd de schaduw van de zondeval.

Ramadan beschrijft zichzelf als een Zwitser met een Egyptisch gezicht, een moslim met een Europese inborst. De vleesgeworden integratie. Zo iemand moet wel een optimist zijn en dat is hij ook. Daarom ziet hij de vriendschap van Belle et Sebastien en niet de doodstraf voor een hond. Bij Wintergasten vond ik hem al een zeer charmante ’gast’, maar in levende lijve wist hij me met zijn warme stem en fijne trekken helemaal in te pakken.

En dat terwijl hij toch niet de minst controversiële denker is die in Nederland werkt. Zoek het maar na, ik ga de beschuldigingen hier niet herhalen. Misschien laat ik me verblinden door zijn retorische kracht en ferme, maar zeer sympathieke ideeën. Hij doet me denken aan Obama. Van hem zegt men ook dat hij achter andere deuren (van het beleidskamertje bijvoorbeeld) wel heel andere dingen kan zeggen dan op een volgepakt plein in Praag. Maar alleen al het vermogen om al die mensen te mobiliseren en warm te laten lopen voor een goede zaak, verdient wat mij betreft applaus.

’It’s not about being highly intelligent anymore, but deeply human,’ sprak hij. Een prachtige uitspraak, zeker omdat die ervan uitgaat dat iedereen slim en onderlegd genoeg is om mee te spelen in de maatschappij. Omdat hij daarin gelooft, niet omdat hij de verantwoordelijkheid wil afschuiven. Tussendoor gaf hij nog een haarfijne analyse van Geert Wilders. Die man is niet bang, hij speelt met de abstracte angst van de ander. Uitkomst: iedereen wordt bang van Wilders. Er is een ideeënstrijd gaande, terwijl het zou moeten gaan om de praktijk van het samenleven. Nu begrijp ik het Belle et Sebastien-fragment beter.

Het citaat doet me denken aan een ander motto dat ik ooit in een tijdschrift las. Een schrijver (maar ook een filosoof, een politicus, een mens) moet een koud hoofd hebben, en een warm hart. Het is mijn eigen motto geworden en ik weet zeker dat Ramadan ermee zou instemmen. Blijft de vraag waarom in het fragment de doodstraf voor de hond mij in het hart raakt, terwijl Ramadan wegdroomt bij het paradijselijk samenzijn van mens en dier. Wat deeply human is, of de inhoud van een warm hart, is niet te zeggen. Het koude hoofd heeft niet overal een antwoord op.

Lees meer over: Tariq Ramadan, Nacht van de Filosofie, Belle et Sébastien