Een jaargang in het algemeen en het jaar met de dag van vandaag. Dit is een grafische weergave die niet overeenkomt met de werkelijkheid :-).

Kom je er na dertig jaar achter dat je synesthesie hebt. Ofwel: synestheet bent.

Ik heb wel eens geprobeerd aan iemand uit te leggen hoe in mijn hoofd een jaar, of beter een jaargang, eruitziet, maar dat strandde al op het idee dat een jaar er op een bepaalde manier uit zou zien. Ik dacht dat het aan hem lag. Nu blijkt dat het aan mij ligt.

In de Volkskrant lees ik in een recensie van een boek over synesthesie een beschrijving van mijn jaarbeeld: 'de maanden van het jaar worden ervaren als ruimtelijk gerangschikt in een cirkel.' In mijn geval: een druppelvormige ellips. Die tegen de klok in loopt: een merkwaardige paradox die me pas opvalt nu ik de ellips heb getekend. Niet iets om onverdeeld trots op te zijn, want synesthesie is een symptoom van onderontwikkelde hersenverbindingen. Maar ik bevind me in goed gezelschap van schrijvers als Nabokov en Rimbaud.

Op de middelbare school kwam ik op een keer met vrienden te spreken over de kleuren van de dagen van de week. Zo’n puberdiep gesprek dat begint met de vraag wat er voor de oerknal was en of jij misschien niet blauw ziet als ik rood... etc. Iedereen riep kleuren en dagen door elkaar heen. Tot iemand toegaf dat hij de kleurcategorieën van de Varagids had overgenomen.

Toch is maandag onmiskenbaar roodbruin en dinsdag helblauw. Vroeger had ik zwemles op dinsdag, ik ging er maar van uit dat die dag daarom in mijn hoofd de kleur van chloorwater aannam.

In Ben ik dat? Wat hersenonderzoek vertelt over onszelf van Mark Mieras staat ook een hoofdstukje over synesthesie. En verdomd: ik heb er nooit bij stilgestaan, maar ook mijn pincode is een combinatie van kleuren. Je mag alles van me weten, zelfs de kleuren van mijn pincode. Iets met bruin, groen en wit. Jaren geleden had ik een andere pincode die ik nog in zijn blauworanjegele gloed voor me zie. Mensen met deze vorm van synesthesie kunnen beter cijferreeksen onthouden, schrijft Mieras. Had ik dat maar geweten voor ik op vakantie zo relaxte dat ik voorgoed mijn pincode vergat.

De ultieme test om erachter te komen of je echt synesthesie hebt, is om een lijst in te vullen van al je kleurbeelden. Heb ik inmiddels gedaan. Een half jaar later vul je hem opnieuw in, en als dan blijkt dat je exact hetzelfde 'ziet' mag je jezelf synestheet noemen.

Ik weet nu al dat het met mij wel meevalt, want veel is opgebouwd uit bruine en grijze tinten (als dat maar niet betekent dat ik of mijn leven kleurloos is). Er zijn mensen die achter de verkeerde bus aanrennen omdat de kleur van de lijn voor hen niet klopt met het nummer. Of die het woord kapper haast niet kunnen lezen omdat het in blauw in plaats van rood op de ruiten geplakt zit.

Maar mijn pincode zal ik deze vakantie niet vergeten.

'A noir, E blanc, I rouge, U vert, O bleu...'

Lees meer over: synesthesie, Arthur Rimbaud, Nabokov, pincode, kleuren, de Volkskrant