Het feest en de afgrond dragen elkaar: ‘De vadsige koningen’ van Hugo Raes

Bij uitgeverij Karakters is zopas een heruitgave verschenen van De vadsige koningen, de debuutroman van de Vlaamse schrijver Hugo Raes (1929-2013). Miriam Rasch schrijft in een persoonlijk verhaal waarom we deze roman dringend moeten (her)ontdekken. ‘Het gewone leven is het absurde en in de grenspraktijken huist het normale. Wie anders beweert, houdt zichzelf voor de gek.’

Ergens aan het begin van deze eeuw schreef ik een brief aan Hugo Raes. Wat erin stond, weet ik niet meer, alleen dat ik hem nooit verstuurde. Hij stierf in 2013, dus de brief blijft voorgoed onverzonden. En trouwens ook onherstelbaar verdwenen in het stof van oude computers die niet meer werken.

Lees verder bij de lage landen: Het feest en de afgrond dragen elkaar: ‘De vadsige koningen’ van Hugo Raes

Over influencers, vervreemding, Gouden bergen van Doortje Smithuijsen en Picture perfect van Kelli van der Waals in De Groene Amsterdammer

Influencers bewegen zich in een kapitalistisch systeem dat drijft op exploitatie. In Gouden bergen van Doortje Smithuijsen en Picture perfect van Kelli van der Waals zien we hoe de wereld er achter de muur van sociale media uitziet.

De influencer, mag je aannemen, oefent invloed uit. Op wie? En aangezien invloed niet een stoot elektriciteit is zonder verdere kleur mag je ook vragen: waarover?

Lees verder op de website van De Groene Amsterdammer: Alles is fantastisch en iedereen is ongelukkig

De overvloed van Annie Dillard – recensie Athenaeum

Schrijven is kijken. Als je maar lang genoeg kijkt, komt er misschien iets van het mysterie in beeld. Schrijven is dat wat je ziet te boek stellen. De overvloed vastleggen, naar de titel van de verzameling essays van Annie Dillard (The Abundance, vertaald door Henny Corver), waarin de lezer deelgenoot wordt gemaakt van dat mysterie van het kijken. Analytische scherpte en extatische overgave gaan daarbij samen op.

Lees verder op Athenaeum: Het zesde zintuig van Annie Dillard

Bespreking van De macht van niets doen van Jenny Odell

Of je de lockdown nu hebt doorgebracht met ‘niksen’ of met thuisonderwijs geven, zieken verzorgen, eindeloze rijen zoom-meetings uitzitten, of een combinatie daarvan, een ervaring van leegheid zal er vast ook deel van uit hebben gemaakt. Die collectieve ervaring geeft De macht van niets doen. Een radicaal verzet tegen de aandachtseconomie (vertaald door Menno Grootveld) een onvoorziene actualiteit – nadat het vorig jaar al een bestseller was geworden in de VS en op de lijst met favoriete boeken van Barack Obama belandde. Nu het land na de lockdown opnieuw op gang komt en de vraag of er nog iets te leren valt van de afgelopen maanden alweer lijkt te verstommen, wordt Jenny Odells pleidooi voor niets doen alleen maar urgenter.

Lees verder bij Athenaeum: Een pleidooi voor gegronde aandacht

Bespreking van Het internet is stuk, maar we kunnen het repareren van Marleen Stikker

Voor De lage landen schreef ik over Het internet is stuk, maar we kunnen het repareren van Marleen Stikker.

Marleen Stikkers alternatieve geschiedenis van het internet biedt inspiratie voor een digitale toekomst die wel rekening houdt met sociale en publieke waarden.

Het internet is inmiddels zo oud dat het jubilea viert. In 2019 was het vijftig jaar geleden dat ARPANET het licht zag, het eerste netwerk dat computers over een afstand met elkaar verbond. Het wereldwijde web, dat het internet toegankelijk maakte voor het brede publiek, is inmiddels zo’n 25 jaar oud. Het lijkt zowel kort als heel erg lang. Kort, omdat het ongelooflijk is hoe een technologie in de loop van een halve eeuw de hele wereld heeft getransformeerd. Lang, omdat de tijd van voor het internet daarmee tot de “midtwintigste eeuw” behoort, een tijd die het merendeel van de internetgebruikers niet bewust heeft meegemaakt.

Lees verder bij De lage landen: Het is tijd om onze digitale soevereiniteit op te eisen

Recensie Simone de Beauvoir, Een leven: Hoe De Beauvoir denker werd

Een kleine 35 jaar na haar dood staat Simone de Beauvoir weer volop in de belangstelling. Daar hoort ook een biografie bij die zo’n ‘grote naam’ weer inhoud geeft en laat zien waarin de uitzonderlijkheid van die ene mens schuilde, een uitzonderlijkheid die ook voor nieuwe generaties actueel wordt gemaakt. Dat is precies wat Kate Kirkpatrick doet in Simone de Beauvoir. Een leven (vertaald door Karl van Klaveren, Indra Nathoe en Michel Meynen). Een vlotte levensbeschrijving die De Beauvoir moeiteloos de 21ste eeuw in loodst.

Lees verder bij Athenaeum.

Vrijheid, gelijkheid, identiteit: recensie van Mens/onmens van Bas Heijne

Bas Heijne zet met Mens/onmens zijn onderzoek naar identiteit en onze verhouding daartoe voort, zoals hij eerder deed in Onredelijkheid, Moeten wij van elkaar houden en Onbehagen. Wat betekent het om mens te zijn? In de hedendaagse mediamaatschappij lijken we een speelbal van onze emoties geworden – en dus van hen die die emoties weten te bespelen. Hoe kunnen we ons daartegen verzetten?

In drie delen, elk op hun beurt onderverdeeld in korte, genummerde paragrafen, gaat Heijne in op maatschappelijke kwesties als nepnieuws en post-truth, de protesten van de Gele Hesjes en de afkeer van de elite waar die symbool van zijn, maar ook de veranderende betekenis van ‘grote woorden’ zoals waarheid, solidariteit en vrijheid.

Lees verder op Athenaeum: Vrijheid, gelijkheid, identiteit

Susan Sontag: bovenmenselijk én tragisch. Over de biografie van Benjamin Moser

Al enkele maanden voor verschijnen wist Benjamin Mosers Sontag. Haar leven en werk (vertaald door Lidwien Biekmann en Koos Mebius) aandacht te genereren, met zo’n geruchtmakende onthulling die een biografie tegenwoordig verplicht lijkt te bevatten. Niet Philip Rieff, zo heet het, schreef Freud: The Mind of the Moralist, maar Susan Sontag, Rieffs voormalige-studente-inmiddels-echtgenote, die dus als jonge moeder van in de twintig in zijn naam zat te buffelen op een vernieuwende Freud-interpretatie. Het is een onthulling die Sontag geen recht doet, en Mosers werk ook niet.

Lees verder op Athenaeum: Susan Sontag: bovenmenselijk én tragisch

(Niet)-werken als een Duracell-konijn: over Not Working van Josh Cohen

Voor de NRC-boekenspecial over technologie en mens (26 april 2019) schreef ik een recensie over Josh Cohens Not Working: Why We Have to Stop. Kenners weten dat ik groot liefhebber was van zijn boek The Private Life, waarover ik schreef in het essay ‘Tegen transparantie’ in Zwemmen in de oceaan. Ook dit is weer een geweldig literair-filosofisch werk. Zeg maar gerust: vijf ballen.

Klik op het plaatje om het te vergroten.

Melancholie I van Jon Fosse: Rondzwemmen in een getroebleerd brein

Hij zou gelijk krijgen, Lars Hertervig, dat hij een van de beste schilders van zijn tijd was en dat alle anderen gewoonweg te stom waren om dat te zien, zoals hij steeds maar blijft herhalen in de lange litanie die Melancholie I is, de roman die Jon Fosse optekende uit het hoofd van de Noorse romantische landschapsschilder (vertaling Edith Koenders en Adriaan van der Hoeven). ‘Je hebt gelijk, Lars Hertervig, je zult gelijk krijgen, Lars Hattarvåg, Lars uit de baai met eilandjes die op hoeden lijken, je krijgt gelijk,’ wil je roepen, uit medelijden of ergernis of allebei tegelijk. Hij zou gelijk krijgen, maar het zelf niet meer meemaken.

Lees verder op Athenaeum: Rondzwemmen in een getroebleerd brein