Wie luistert, is nooit alleen

Op Follow The Money:

Spreken en kijken zijn dominant in onze cultuur, constateert filosoof Miriam Rasch. Vandaar dat ze zich voor de verandering wil toeleggen op luisteren – maar dan niet op de makkelijke manier, met de stethoscoop gericht op de ‘gewone man’ en zijn onderbuik, maar gewoon: ergens zijn, en dan aandachtig luisteren wat er allemaal te horen valt. Wat ze nu al leerde: wie luistert, zit altijd middenin, en is nooit alleen.

‘Weet je zeker dat je het redt, schat, drie weken zonder Twitter?’

‘Pas maar op,’ zeg ik, ‘jij moet het drie weken zonder je krant stellen.’

We gaan op vakantie naar een oord dat schijnbaar zo oninteressant is voor big tech dat Google Maps de route tussen bezienswaardigheid A en natuurfenomeen B ‘niet kan berekenen’. Perfect! Ik kijk uit naar drie weken leegte – om me heen en in mijn hoofd.

Lees verder: Wie luistert, is nooit alleen

Frictie op shortlist Hypatiaprijs

Na de Socratesbeker en de Jan Hanlo Essayprijs, heeft Frictie nog een shortlist bereikt! De tweejaarlijkse Hypatiaprijs gaat naar het beste en meest prikkelende en actuele filosofieboek geschreven door een vrouw. Zwemmen in de oceaan stond destijds ook al op de shortlist.

De uitreiking is op 28 mei in Perdu.

Op Follow The Money: Hoe autonoom zijn we, wanneer we een deel van ons leven aan technologie ‘uitbesteden’?

Voor Follow The Money schreef ik naar aanleiding van het verschijnen van Autonomie, een zelfhulpgids een essay – geen herhaling van zetten, maar een poging om op een andere manier iets over het onderwerp te zeggen, bijvoorbeeld aan de hand van The Every van Dave Eggers.

‘Autonome technieken werken minder goed dan ze beloven, maar toch hebben we er hoge verwachtingen van. Ze zouden ons leven makkelijker maken en onze beslissingen beter. Maar hoe autonoom zijn we zelf nog, wanneer we een deel van ons leven ‘uitbesteden’ aan technologie? En klopt het dat wie autonoom is, zich ontworstelt aan de invloed van anderen? Miriam Rasch pleit voor een andere invalshoek.’

Lees hier verder.

Columns in Filosofie Magazine

Sinds juli 2021 schrijf ik een maandelijkse column voor Filosofie Magazine. Een vrijplaats om te denken en te spelen met taal. Hieronder de links naar de gepubliceerde columns, van nieuw naar oud:

Herinnering (nr. 7-8/2022)

In een busje reden we 800 kilometer naar het noorden, naar de geboortegrond van mijn moeder. Een trip down memory lane: op deze smalle kronkelwegen, op deze heuvels, dit erf en dit gras had ik, alle vakanties bij elkaar opgeteld en verspreid over een half leven, minstens een jaar doorgebracht. Mijn zus maakte een filmpje terwijl we over het karrenspoor naar de boerderij hobbelden. Mijn moeder tikte met haar vingers tegen het raam. ‘Ah! O!’

Nacht (nr. 6/2022)

De nacht is gewoon anders dan de dag, dáárom is ze belangrijk.’

‘Waarom is de nacht anders dan de dag?’

Het was een workshop vragen stellen. De ander moest op elke stelling antwoorden met een waaromvraag. Zo zou je erachter komen wat echt belangrijk voor je is, waar je je voor wilt inzetten. Voor deze student was dat het nachtleven.

‘Maar waarom is de nacht anders dan de dag?’ vroeg haar gespreksgenoot nog eens.

‘Omdat… de nacht anders is. Dan de dag.’

Oorlog (nr. 5/2022)

‘Ik heb mijn hele leven gewijd aan de roman,’ zegt de Indiase romanschrijver Amitav Ghosh in een interview met NRC Handelsblad. Maar schrijvers zullen met hun romans de wereld niet veranderen. Alle klimaatfictie ten spijt, verzucht hij, zijn we geen graad dichter bij een oplossing voor het klimaatprobleem gekomen. Waarom dan toch blijven schrijven in tijden van crisis?

Vertrouwen (nr. 4/2022)

De voorgeschiedenis doet niet ter zake, maar de situatie was dat ik een belastingadviseur nodig had. Liever gisteren dan vandaag. Ik vroeg wat rond bij schrijvers- en kunstenaarsvrienden, want het moest geen Zuidas-type met verkeerde verwachtingen zijn.

“Columns in Filosofie Magazine” verder lezen

Recensies in NRC Handelsblad: René ten Bos, Michel Dijkstra, beste boeken 2021

Recensie NRC, 7 oktober 2021: In Intimiteit en onthechting voert filosoof Michel Dijkstra vier kunstenaars op bij wie kunst voortdurend uitdrukking geeft aan hun persoonlijke obsessies. Hun gemene deler: een mystieke inslag.

Levenskunst is je eigen ego loslaten

Recensie NRC, 29 juli 2021: Hoe geef je uitdrukking aan dat wat niet in de modellen of zintuiglijke ervaring past? Filosoof René ten Bos schreef een boek over ‘het weer’. (Over Meteosofie)

Ten Bos benadert de kwalijke relatie tussen mens en natuur met zwarte humor

De vijf favoriete boeken uit 2021 van 26 NRC-recensenten

  • Jan Oegema: Rilke en de wijsheid. De kunstenaar als leraar Een diepzinnig en ontroerend boek-als-een-vriend over wat het betekent om te leren, laten leren en geleerd te krijgen. Prometheus, 272 blz. € 24,99
  • Rolando Vázquez: Vistas of Modernity. Decolonial Aesthesis and the End of the Contemporary Belangrijk essay over de politiek van representatie in de kunsten en in alledag, dat hopelijk snel in het Nederlands vertaald wordt. Mondriaanfonds, 184 blz. € 16,99
  • Virginia Woolf & Merve Emre: The Annotated Mrs. Dalloway Het oeuvre van Virginia Woolf is een doorlopende ode aan de zintuiglijkheid en was (niet alleen) voor mij een vluchtheuvel in dit jaar van sociale afstand en digitale overmaat. W.W. Norton, 320 blz. € 35,99
  • Jeanette Winterson: Twaalf bytes. Heden en toekomst van kunstmatige intelligentie Grappig, feministisch, belezen, op de hoogte, en naar mijn zin net iets te optimistisch, waardoor deze essays voortdurend de geest prikkelen. Vert. Arthur Wevers. Atlas Contact, 352 blz. €24,99
  • Karl Ove Knausgård: De morgenster Knausgård probeert gewoon weer het onmogelijke – een bekering tot het geloof beschrijven, het leven na de dood – en komt er nog mee weg ook. Vert. Marin Mars. De Geus, 666 blz. € 25,99

Koortsdroom: Essay in Tirade

Verschenen in Tirade 485 (2021)

Koortsdroom

In de krant las ik over een onderzoek naar patiënten die ook maanden na een coronabesmetting nog last houden: ‘Uit de Britse gegevens kwamen twee groepen van hardnekkige klachten naar voren: een groep met luchtwegklachten (benauwdheid, reukverlies, hoest, keelpijn) en daarnaast vermoeidheid, hoofdpijn. De andere groep heeft ook maag- en darmklachten, hartkloppingen, cognitieve klachten en blijvende koorts.’ (NRC, 12 december 2020)

Meteen had ik zin om Dostojevski te herlezen.

“Koortsdroom: Essay in Tirade” verder lezen